Yeni Başlayanlar İçin Linux – #0 Linux Nedir?

tarafından
6
Yeni Başlayanlar İçin Linux – #0 Linux Nedir?

Bu yazı serimde sizlere 0’dan başlayarak Linux nedir, ne değildir, kimler Linux kullanmalıdır, linux nasıl kullanılır gibi temel soruların cevaplarını vereceğim. Yazı serisini tamamladığınızda GNU/Linux dünyasıyla ilgili son kullanıcı bilgilerini edinmiş olacaksınız.

İlk yazımızı Linux’un ne olduğunu anlamaya yönelik olmasını planladım. Bugünkü yazımızda linux nedir, işletim sistemi çekirdeği nedir, grafik arayüzleri nelerdir, dağıtım nedir gibi temel kavramlardan bahsedeceğim.

Linux Nedir?

Basitçe anlatmak gerekirse GNU/Linux açık kaynak kodlu ve ücretsiz bir işletim sistemi çekirdeğidir. Adını 1991 yılında onu piyasaya süren Linus Torvalds’dan alır. Bir işletim sistemi değil, bir işletim sistemi çekirdeğidir.

İşletim Sistemi Nedir?

 Bilgisayarın fiziksel donanımları ile yazılımı arasındaki etkileşimi sağlayan, kullanıcının bilgisayarda kullanmış olduğu programlar arasında kaynak yönetimi yapan bir yazılımdır. Daha basit anlatmak gerekirse, işletim sistemi yazılım ve donanım arasında köprü görevi gören bir yazılımdır.

 İşletim sistemlerine örnek vermek gerekirse; Microsoft şirketinin geliştirmiş olduğu Windows 10, Apple şirketinin geliştirmiş olduğu OSX, Google şirketinin geliştirmiş olduğu Android bu konudaki bilindik örneklerdendir.

İşletim Sistemi Çekirdeği Nedir?

 Şimdi gelelim Linux’un neden işletim sistemi değil de işletim sistemi çekirdeği olduğuna… Windows 10, OSX gibi işletim sistemlerinde yapabileceğiniz değişiklikler oldukça kısıtlıdır. Size içerisinde grafik arayüzünden sürücülerine, sürücülerinden ön tanımlı programlarına  neredeyse standart bir kullanım imkanı sunar.

 Linux ise bir çekirdektir. İşletim sisteminin en temel görevlerini bünyesinde barındırır. Geriye kalan hiçbir şey ile ilgilenmez. Linux’un bu temelini gönüllü kullanıcılar veya şirketler alır, ihtiyaca göre düzenler ve çeşitli Linux Distroları olarak yayınlarlar.

 Kısaca Linux işletim sistemini kullanıyorum diye bir şey söylemek sağlıklı olmaz. Linux tabanlı Ubuntu Dağıtımını kullanıyorum demek gerekir. Çünkü dağıtımlar arasında oldukça büyük işlevsel farklar bulunmaktadır.

Linux Distrosu (Dağıtımı) Nedir?

 Linux dağıtımları, Linux’un çekirdeği üzerine geliştirilmiş işletim sistemleridir. Bu işletim sistemleri belirli amaçlara göre inşa edilirler. Örneğin bazı işletim sistemleri ev kullanımı için uygunken, bazı işletim sistemleri sunucular veya iş kullanımları için uygun olabilir. Bir yazılım geliştiricisinin veya siber güvenlik uzmanının kullanması gereken linux dağıtımı takdir edersiniz ki standart bir ev kullanıcısından farklı olmalıdır.

 Peki aradaki farklar nelerdir derseniz şöyle özetleyeyim. Son kullanıcı tabanlı sistemler işletim sistemi üzerinde birçok varsayılan ayar ile gelmektedir. Bu bir ev kullanıcısı için oldukça iyidir çünkü hiçbir ekstra ayarla uğraşmak zorunda kalmadan adeta bilgisayarına oyun kurar gibi işletim sistemi kurup basit arayüzüyle istediği her şeyi gerçekleştirebilir.

 Ancak bu tarz işletim sistemleri gelişmiş ve daha fazla özgürlük isteyen kullanıcılar için uygun değildir. Örneğin bir web geliştiricisinin işini yapabilmek için MySQL, Apache gibi çeşitli yazılımlara ve özel optimizasyonlara ihtiyacı olacaktır.

Tüm bu sebeplerden dolayı yüzlerce linux dağıtımı var. Çeşitlilik fazla olduğundan sizin işinize uygun bir dağıtım bulacağınız neredeyse kesindir. Serinin bir sonraki bölümde hangi dağıtımın size göre olduğunu ayrıntılı bir şekilde açıklayacağım.

Kimler Linux Kullanmalıdır?

 Bu sorunun net bir cevabı yok lisans ücretlerine verecek parası olmayan ama korsan yazılım kullanıp güvenliğini riske atmak istemeyen herkes linux kullanabilir.

Bu soru çok değil 5-6 yıl önce sorulsaydı bu soruya herkes cevabını vermek oldukça zor olurdu. O zamanlarda linux tabanlı sistemleri kullanabilmek oldukça bilgi ve deneyim gerektiriyordu. Geçtiğimiz yıllarda son kullanıcı için üretilen Linux dağıtımları oldukça gelişti ve bir çoğu sadelik ve kullanılabilirlik noktasında Windows’u bile geride bıraktı.

 Yalnız bazı sorunlar hala çözülebilmiş değil. Örneğin Linux sistemler oyun konusunda malesef sınıfta kalıyor. Bunun sebebi Linux’un oyun kaldıramayacak kadar zayıf bir sistem olması değil, oyun üreticilerinin Windows kullanıcılarını hedeflemesi… Ancak oyun konusunda da bir çok atılım gerçekleşti. Bazı üreticiler çıkarttıkları oyunların linux versiyonlarını da yapabiliyorlar.

Yardıma İhtiyaç Duyduğumda Ne Olacak?

Linux dağıtımlarının arkasında kar amacı güden şirketler olmadığından ilk çekinceler burada başlıyor. Ya bir sorunla karşılaşırsam muhatabı var mı diye. Şimdi şöyle söyleyeyim Linux dağıtımlarının kullanıcıları da geliştiricileri de bu işi gönüllülük esasına göre yapmaktadır. Eğer bir sorunla karşılaşırsanız bir çok dağıtımın o dağıtıma kar amacı gütmeden yardım sağlayan forumları vardır. Bu forumlara üye olarak sizinle aynı dağıtımı kullanan insanlar ile yardımlaşabilirsiniz.

Peki Neden Linux Kullanmalıyım?

 İlk ve en önemli sebep ücretsiz ve açık kaynak kodlu olması. Windows gibi işletim sistemlerine ülkemizdeki dolar kuru artışlarıyla birlikte neredeyse bilgisayarın parası kadar lisans ücreti vermek istemiyorsanız elinizdeki en güzel seçenek bir linux dağıtımı kullanmaktır.

Kullanmış olduğunuz işletim sistemi ve yazılımlarının kaynak kodları herkese açık yayınlandığından içerisinde zararlı yazılım bulunma ihtimali neredeyse imkansızdır.

Bir çok zararlı yazılım (virüsler, reklam virüsleri vs.), windows temel alınarak geliştirilmiştir. Dolayısıyla bilgisayarınıza virüs bulaşması ihtimali nerdeyse imkansızdır.

İstediğiniz dağıtımı, istediğiniz grafik arayüzünü, istediğiniz temayı kullanabilir; bilgisayarınızı kendiniz için özelleştirerek iş veriminizi arttırabilirsiniz.

Linux kullanırken çıkan sorunlar size bir şeyler öğretir. Windows’ta bir sorun çıkar ve sadece bir sonraki güncelleme ile bu sorunun giderilmesini beklersiniz. Linux’ta ise bu işleri kendiniz yaptığınızdan ister istemez bilişim bilgiliz artacak, bazı şeylerin arkaplanda nasıl çalıştığını görme fırsatı yakalayacaksınız.

Bir programı kurmak inanılmaz basittir. Windowstaki gibi program indirme siteleri arasında dolaşmak, indirdiğiniz dosyaları virüs programından geçirmek, kurulum programları ile zaman harcamak gibi şeyleri unutun. Linuxta programlar tek bir satır komut ile kurulur ve tek bir satır komut ile silinir.

Ve burada sayamayacağım onlarca farklı sebep sıralanabilir. Kişisel tavsiyem her bilgisayar kullanıcısının Linux’u indirip deneyimlemesi yönündedir. Hiçbir şey kaybetmezsiniz, aksine çok şey kazanırsınız…